DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, Demokratik Gelişim Enstitüsü tarafından düzenlenen Belfast ve Dublin çalışma ziyaretinin ardından Kuzey İrlanda barış sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Esen, Kuzey İrlanda deneyiminin Türkiye açısından önemli dersler içerdiğini belirterek, “Türkiye kendi barış elbisesini dikmek zorunda” dedi.

Esen, Belfast ve Dublin’de Kuzey İrlanda barış sürecinde rol alan siyasetçiler, kadın örgütleri, sivil toplum temsilcileri, kamu görevlileri ve akademisyenlerle görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde müzakerelerin yürütülmesi, Hayırlı Cuma Anlaşması’nın uygulanması ve anlaşma sonrasında barışın korunmasına ilişkin süreçler ele alındı.

Kuzey İrlanda deneyiminin Türkiye açısından önemli sorular ortaya koyduğunu belirten Esen, her barış sürecinin kendi tarihsel ve toplumsal koşulları içerisinde şekillendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Esen, “Barış kolay bir süreç değil; Türkiye kendi barış elbisesini dikmek zorunda. Kuzey İrlanda’da tarafların nasıl aynı masada kaldığını, hangi güçlüklerle karşılaştığını ve bugün neyi farklı yapacaklarını dinledik. Bu deneyimden öğrenmeliyiz. Ancak Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yolu, kendi koşullarımızı ve toplumun adalet duygusunu gözeterek oluşturmalıyız” diye konuştu.

Görüşmelerde anlaşmaya varılmasının ardından ortaya çıkan güçlüklerin de ele alındığını aktaran Esen, verilen taahhütlerin yerine getirilmesi ve alınan kararların izlenmesinin önemine dikkat çekti.

Esen, “Bir masanın kurulması ve anlaşmaya varılması çok önemli. Fakat güven, verilen sözlerin hayata geçirilmesiyle güçlenir. Taahhütleri kim izleyecek, komisyonlar hangi yetkilerle çalışacak, alınan kararların sonuçları nasıl değerlendirilecek? Bu soruların yanıtı belirsiz bırakılmamalı. Güvenin ölçüsü uygulamadır” ifadelerini kullandı.

İrlanda Dışişleri Bakanlığı’ndaki görüşmede kadınların, barış ve güvenlik alanındaki ulusal eylem planlarının sonuçlarına ilişkin sorular yönelttiğini belirten Esen, süreçteki ilerlemenin ölçülebilir verilerle ortaya konulmasının önemine değindi.

Esen, “Eylem planlarında ne kadar ilerleme sağlandığını ve bunun sayısal olarak gösterilip gösterilemediğini sordum. Tatmin edici sayısal veriler sunulamadı; ilerlemenin ölçülmesinin sınırlı kaldığı ifade edildi. Hedef koymak elbette önemli. Ama o hedefe yaklaşılıp yaklaşılmadığını da bilmek gerekir. Sonuçlar ölçülemiyorsa eksikleri görmek ve gidermek güçleşir” dedi.

Barış süreçlerinde toplumla kurulan iletişimin güven açısından önem taşıdığını söyleyen Esen, siyasi aktörlerin zor meseleleri kamuoyuna açık şekilde anlatması gerektiğini belirtti.

Esen, “İnsanlar hangi kararın neden alındığını ve nasıl uygulanacağını bilmeli. Süreç hakkında tutarlı, zamanında ve olgulara dayanan bilgi verilmeli. Özellikle yanlış bilginin hızla yayılabildiği dijital ortamda iletişim, sonradan düşünülecek bir ayrıntı değildir” ifadelerini kullandı.

Esen, kadınların, yerel siyasi aktörlerin ve sivil toplumun müzakerelerdeki rolünün anlaşma sonrasında da devam etmesi gerektiğini söyledi.

Farklı kesimlerin yalnızca dinlenmesinin yeterli olmadığını belirten Esen, kararların uygulanması ve izlenmesi süreçlerinde de bu kesimlere rol verilmesi gerektiğini ifade etti.

Esen, “Şiddetin sona ermesi hayati bir eşik. Sonrasında toplumsal uyumu, adalet duygusunu ve birlikte yaşama iradesini güçlendirecek adımlar gerekiyor. Belfast’ta gördüğümüz en önemli meselelerden biri de barışa ulaşmak kadar onu korumanın sorumluluğudur.” dedi.